SURP PIRGİÇ KİLİSESİ

GALATA 1834

İstanbul’daki ilk Ermeni Katolik kilisesi olma özelliğini taşıyan kilise Galata’da Kemeraltı caddesi üzerindedir. Ermeni Katolik cemaati kendilerine ait bir ibadethaneleri ve ruhani reislerinin olması için II. Mahmut döneminden itibaren çalışmalara başlamışlardı. Galata’da yaşayan cemaat mensupları kendi aralarında para toplayarak Kemeraltı caddesi üzerindeki binayı satın alırlar. Gerekli izinler alındıktan sonra eski takvime göre 12 Mayıs 1832 de temeli atılan bina 13 Ocak 1834 de ibadete açıldı. İlk Ermeni Katolik kilisesi olduğu için oldukça özenli yapılan binanın dıştan hantal görünüşüne rağmen Kuyu Sokağına bakan taraftaki giriş ve iç mekandaki düzenlemeleri sanki bir antik tapınağa benzetilmek istenmiştir.Geniş bir kubbeli bazilika planına sahip olan yapıda orta mekanın üzerini içten tonoz ve yarım kubbeler dıştan düz bir çatı örter. Altı payenin arşitravla birbirine bağlandığı ve merdivenle çıkılan giriş bir Grek Tapınağı havasındadır. Dışarıya taşkın apsisin fresk tarzında boyanmış,nişleri gösteren mimari bir kompozisyon içinde Surp Tatyos ve Surp Partoghemios’u temsil eden figürler vardır. Ana apsisin yanındaki küçük apsisi olan şapel vaftizhane olarak kullanılmaktadır.

Kilisede beş ayrı yerde sunak yapılmıştır. bunlardan bir tanesi aziz Meryem Ana’ya adanmış olup ince sütunlar ve perdelerin çevrelediği mekanda Meryem ve Çocuk İsa başlarında kral taçları ile canlandırılmıştır. Kilisenin yapımı sürerken İstanbul’da Veba salgını baş göstermiş,bunun üzerine Ermeni cemaati bu ikonayı 25 Mart günü bütün İstanbul sokaklarında arkalarından gelen hıristiyanlarla dolaştırmışlardır. Bu olaydan sonra veba salgını birden bitmiş Sultan II. Mahmut da bu kiliseye bu olaydan ötürü üzerinde elmas bulunan kuyrukluyıldız biçiminde gümüş bir iğne hediye etmiştir. Bu olay o tarihten beri Paskalya yortusunun ertesinde ,Ölüler gününde (or merelots), görkemli bir ayin(badarak) ve ölüler için dua(hokehankist) ve mucizevi Meryam Ana resminin sembolik olarak dolaştırılması (tapor)ile anılmaktadır. Kilise açıldıktan sonra Ermeni Katolik Cemaatinin ilk ruhani reisi Başpiskopos Andon Nurican olmuştur.